عزت الله مولايى نيا همدانى

258

نسخ در قرآن ( فارسى )

تكرار مىنمايد كه در بخش نقد آرا و انظار منكران ، نظريات او را نيز به طور شايسته عرضه نمىنماييم . محمد ابو زهره در يك جمله بسيار كوتاه مىگويد : « در قرآن كريم ، نه ناسخى هست و نه منسوخى ، بلكه همه آيات قرآن ثابت ، مستحكم ، متكامل و واجب العمل است » « 1 » . 16 - سعيد انصارى هندى - كه آرا و نظريات ابو مسلم اصفهانى را از تفسير كبير فخر الدين رازى جمع‌آورى نموده و به نام « ملتقط جامع التأويل » سامان بخشيده است - نيز منكر وقوع هرگونه نسخ در قرآن است « 2 » . 17 - ولى اللّه دهلوى هندى ، نويسندهء پرتلاش حوزهء قرآنى كه نوشتار فراوانى از خود به يادگار نهاده است ، در كتاب « الفوز الكبير « 3 » فى اصول التفسير » نظريهء نسخ را مورد انكار قرار داده است كه البته وى مانند محمد غزالى و يا جبرى و حجازى سقا به صورت صريح « نسخ » را مورد انكار قرار نمىدهد بلكه « نسخ » را ( آيات سه‌گانهء نسخ ) همانند محمد عبده و رشيد رضا و ديگر منكران نسخ بر خلاف ظاهر حمل كرده و به معجزات و شرايع انبياى سلف تأويل مىبرد . گر چه بر حسب ظاهر به چند مورد از دعاوى « نسخ » اقرار مىنمايد و لكن ادعاى وى با تأويل آيات و ادلهء وقوع نسخ بر خلاف ظاهرش سازگارى ندارد و دكتر صالح مصطفى نيز نسبت انكار را به وى داده است . 18 - يكى ديگر از شخصيتهاى بارز علمى كه تحت تأثير نغمه‌هاى استكبارى

--> ( 1 ) ر . ك : محمد على صالح مصطفى ، پيشين ، ص 16 ، به نقل از مصادر الفقه الاسلامى ، محمد ابو زهره ( 2 ) سعيد انصارى هندى از فارغ التحصيلان دانشگاه الازهر و هندى الاصل بوده و به پيروى از ابو مسلم اصفهانى ، نظريهء نسخ را منكر شده است و كتاب « ملتقط » را در شهر كلكته در سال ( 1340 ه . ق ) به چاپ رسانيده است . ( 3 ) ولى اللّه دهلوى هندى از اقطاب زادكان صوفيهء هند بوده و بر طبق مقالهء شرح‌حال‌نگار او در پايان « كتاب الفوز الكبير » نسبش به موسى بن جعفر - عليهما السلام - مىرسد و كتاب وى فارسى بوده و بعدا ترجمه به عربى شده است [ جهت اطلاع بيشتر بنگريد به ولى اللّه دهلوى هندى ، پيشين ، ص 101 - 102 و ص 117 - 128 ، دهلوى در سال ( 1114 ه . ق ) متولد و در سال ( 1176 ه . ق ) درگذشت ] .